หน้าหลัก >> ศิลปินแห่งชาติ >> นายจตุพร รัตนวราหะ

ชื่อ : นายจตุพร รัตนวราหะ
สาขา : ศิลปะการแสดง
สาขาย่อย : นาฏศิลป์-โขน
ปีที่ได้รับ : 2552
คำประกาศเกียรติคุณ
นายจตุพร รัตนวราหะ ศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์-โขน) นายจตุพร รัตนวราหะ ปัจจุบันอายุ ๗๓ ปี เกิดวันที่ ๙ ธันวาคม พุทธศักราช ๒๔๗๙ ที่กรุงเทพมหานคร จบการศึกษาวิชานาฏศิลป์โขน จากวิทยาลัยนาฏศิลปกรุงเทพ เป็นศิษย์ ครูยอแสง ภักดีเทวา และครูอร่าม อินทรนัฏ เริ่มรับราชการในกองการสังคีต เมื่อ พ.ศ. ๒๕๐๐ ต่อมาได้ทำหน้าที่ครูตำแหน่งครูตรี สาขาโขน วิทยาลัยนาฏศิลปกรุงเทพ ตำแหน่งสุดท้ายเป็น ผู้อำนวยการ ระดับ ๙ ที่วิทยาลัยนาฏศิลปสุโขทัย พ.ศ. ๒๕๔๐ ปัจจุบันดำรงตำแหน่ง ผู้เชี่ยวชาญนาฏศิลป์ไทย สำนักการสังคีต กรมศิลปากร นายจตุพร รัตนวราหะ เป็นผู้แสดงโขน – ละคร ให้ประชาชนทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศชม ณ โรงละครศิลปากร โรงละครแห่งชาติ ทำเนียบรัฐบาล และไปเผยแพร่ผลงานทางด้านการแสดงในต่างประเทศหลายครั้ง มีผลงานการแสดงเป็นตัวเอกในเรื่องรามเกียรติ์ บทยักษ์ใหญ่ทศกัณฐ์ เป็นบทที่อยู่ในความทรงจำของคนรักโขนกรมศิลปากรมานานกว่า ๔๐ ปี ได้รับการคัดเลือกจากท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี ให้แสดงเป็นซมพลา ในละครเรื่องเงาะป่า ได้เป็นครูสอนโขนถวายแด่ สมเด็จพระบรมโอรสาธิราชฯ สยามมกุฎราชกุมาร โดยได้ฝึกการแสดงเป็นวิรุญจำบัง จากความเป็นครูยักษ์ที่มีความสามารถมากคนหนึ่ง จึงได้รับพระกรุณาโปรดเกล้าฯ จากพระบาทสมเด็จพระเจ้า อยู่หัว ให้เข้ารับพระราชทานการต่อกระบวนรำเพลงหน้าพาทย์องค์พระพิราพจากครูรงภักดี (เจียร จารุจรณ) ณ ศาลาดุสิดาลัย พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน เมื่อ พ.ศ. ๒๕๒๗ นายจตุพร รัตนวราหะ มีผลงานสร้างสรรค์การแสดงเอาไว้หลายชุด เช่น ฟ้อนตะคัน ระบำเบญจรงค์ ฟ้อนลื้อล่องน่าน ระบำเทวีศรีสัชนาลัย ระบำประทีปทอง เป็นต้น นอกจากนี้ ยังได้เขียนตำรา เช่น คู่มือการฝึกหัดโขนเบื้องต้น เพลงหน้าพาทย์ รามเกียรติ์ร้อยแก้ว เขียนลงในวารสารวิทยาลัยนาฏศิลปสุโขทัย ทุกเดือน และละครพูดเรื่อง เล็กโพธิ์ดำ เป็นต้น หนังสือที่เด่นมากคือ เพลงหน้าพาทย์ ซึ่งเป็นการอธิบายเพลงหน้าพาทย์ในมุมมองของผู้แสดงโขนไว้อย่างชัดเจน และเป็นก้าวแรกที่เชื่อมโยงความรู้ดนตรีไทยและนาฏศิลป์โขน ปัจจุบันใช้เป็นตำราอ้างอิงในวงการศึกษา ท่านเป็นผู้มีประสบการณ์ทางการแสดงโขน ด้านการเรียนการสอนทั้งทางทฤษฎีและปฏิบัติ และยังเป็นผู้สืบทอดกระบวน ท่ารำที่ได้รับจากโบราณจารย์ ปัจจุบันเป็นผู้ควบคุมและเป็นอาจารย์พิเศษสอนโขนในสถาบัน การศึกษาต่างๆ มีลูกศิษย์เป็นจำนวนมาก นายจตุพร รัตนวราหะ จึงได้รับการยกย่องเชิดชูเกียรติเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปะการแสดง (นาฏศิลป์-โขน) พุทธศักราช ๒๕๕๒
ประวัติการศึกษา
ปีที่สำเร็จการศึกษา วุฒิการศึกษาที่จบ สถานที่ศึกษา
๒๔๙๐ ระดับประถมศึกษา
๒๕๐๕ ประกาศนียบัตรนาฏศิลป์ชั้นสูงปีที่ ๒
๒๕๒๔ ปริญญาตรีครุศาสตร์บัณฑิต วิทยาลัยครูพระนครศรีอยุธยา
ประวัติการทำงาน
ปี ตำแหน่ง สถานที่ทำงาน
๒๕๓๗ ผู้อำนวยการวิทยาลัยนาฏศิลป์สุโขทัย ระดับ ๙ วิทยาลัยนาฏศิลป์สุโขทัย กองศิลปศึกษา กรมศิลปากร
๒๕๒๖ ผู้ช่วยผู้อำนวยการวิทยาลัยนาฏศิลป์อ่างทอง ระดับ ๗ วิทยาลัยนาฏศิลป์อ่างทอง กองศิลปศึกษา กรมศิลปากร
๒๕๐๐ เริ่มรับราชการในตำแหน่งศิลปินจัตวา แผนกนาฏศิลปะ กองการสังคีต กรมศิลปากร กระทรวงศึกษาธิการ
๒๕๐๖ ตำแหน่งครูตรี ทางด้านสาขาโขน แผนกโรงเรียนนาฏศิลปะ กองศิลปศึกษา กรมศิลปากร กระทรวงศึกษาธิการ
รางวัลและเกียรติคุณที่เคยได้รับ
ปีที่ได้รับ ชื่อรางวัล หน่วยงานที่มอบ
๒๕๒๗ ได้รับการต่อท่ารำเพลงหน้าพาทย์องค์พระพิราพ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว โปรดเกล้าโปรดกระหม่อม ให้เข้ารับการต่อท่ารำเพลงองค์พระพิราพ จากนายรงภักดี (เจียร จารุจรณ)
๒๕๔๙ ได้รับพระราชทานเข็มอนุรักษ์มรดกไทย จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี
ผลงาน
สถานที่และการติดต่อ

ลิขสิทธิ์ของ กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม สำหรับใช้ประโยชน์เพื่อเผยแพร่ศิลปวัฒนธรรมและการศึกษา
โทรศัพท์ 02-2470013 Webmaster : กลุ่มเทคโนโลยีสารสนเทศ E-mail : it_dcp@culture.mail.go.th